Peter R. de Vries (in het vervolg PRDV) heeft veel kritiek en veel lof gekregen naar aanleiding van zijn uitzending over Joran van der Sloot. En terecht, het was een prestatie van formaat, maar er zijn ook wel enkele kanttekeningen te plaatsen. Die kanttekeningen zijn ook in diverse media en columns gemaakt, maar zijn ze gebaseerd op terechte zorg en/of correcte argumenten, of op basis van vooroordelen en zelf verzonnen feiten? Het laatste is helaas vaak het geval. Hieronder zal ik wat kritiekpunten noemen die ik ben tegengekomen, en behandelen in welke categorie ze vallen.

“De uitzending had eerder moeten zijn, PRDV had niet iedereen vier dagen moeten laten wachten”
Er valt wat voor te zeggen dat je belangrijke informatie niet geheim moet willen houden, wat PRDV dus wel deed. Anderzijds heeft SBS6 ook geen verplichting om het uitzendschema helemaal om te gooien voor een scoop.

“PRDV had het helemaal niet moeten uitzenden, maar gewoon de beelden aan justitie moeten geven”
Ook hier valt wat voor te zeggen: na de uitzending ontstond wel een beetje een sfeer waarin mensen het recht in eigen hand wilden nemen. Maar hoe kan je van een onderzoeksjournalist verwachten dat hij een half jaar werkt aan een belangrijke scoop, om die vervolgens niet uit te zenden?

“Het is respectloos om de moeder voor de camera de beelden te laten zien”
Dat komt toch een beetje over als “moslimvrouwen met een hoofddoek worden onderdrukt”. Mogen die vrouwen zelf ook een mening hebben? Mag de moeder van Natalee dus zelf bepalen of ze het erg vindt dat ze zo uitgezonden werd?

“De voice-over was stom”
Nergens gelezen eigenlijk, maar wel iets wat me zelf opviel. De voice-over was erg bezig met benadrukken hoe slecht Joran wel niet is. Het was beter geweest als hij gewoon zakelijk was gebleven en de beelden (en Jorans uitspraken) verder voor zichzelf liet spreken.

“PRDV beweert de verdwijning van Natalee opgelost te hebben, maar dat is helemaal niet zo.”
Juridisch gezien is de zaak natuurlijk niet opgelost (maar dat kan een onderzoeksjournalist ook niet) en PRDV heeft ook niet kunnen aantonen wat Joran gedaan heeft, alleen dat ie iets gedaan heeft. Maar over het lot van Natalee (ergens in de oceaan) bestaan weinig twijfels, en voor de moeder van Natalee (niet erg sympathiek, dat wel) is de zaak nu opgelost, en dat is ook wat waard.

“Het programma laat maar een deel van de beelden zien, we weten niet wat er nog meer gebeurd is.”
Zeker waar, het is mogelijk dat er beelden weggelaten zijn die wel relevant zijn. Dat geldt natuurlijk in het algemeen zo bij televisieuitzendingen, dat je maar een door de redactie gemaakte selectie krijgt te zien. We moeten er maar dus op vertrouwen dat de selectie van beelden in dit geval representatief is, maar mocht dit niet het geval zijn zal dit vast nog wel bekend worden.

“Er werd geen hoor en wederhoor gepleegd.”
Nu was Joran natuurlijk genoeg aan het woord, maar bedoeld werd dat Joran niet de gelegenheid kreeg te reageren op de beelden. Dit klopt mogelijk wat betreft de uitzending van PRDV, maar Joran heeft wel de kans gekregen om een reactie te geven, o.a. bij Pauw & Witteman.

“PRDV heeft een hype gecreeerd”
Een beetje waar, maar niet helemaal. De media (waar PRDV ook onder valt) hebben namelijk die hype gecreeerd.

“PRDV beschuldigt Joran van moord, maar heeft die beschuldiging niet waar kunnen maken”
Onder andere Christiaan Alberdingk Thijm had het over een beschuldiging van moord. Je kan een mening baseren op feiten, je kan ook feiten verzinnen op basis van je mening, en dat is wat o.a. Thijm gedaan heeft, want PRDV heeft Joran nooit van moord beschuldigd (alleen van betrokkenheid bij de verdwijning van Natalee).

“Patrick heeft het vertrouwen van Joran beschaamd, een naaistreek geleverd?”
Patrick heeft Joran genaaid, maar hij had geen zwijgplicht of zo. Hij vond het belang van de moeder van Natalee (en wellicht ook zijn eigen belang) groter dan dat van Joran, en daar valt zeker wat voor te zeggen.

“PRDV heeft een vriend van Joran omgekocht en een vriendschap misbruikt”
Dat beweert Kader Abdolah, maar het initiatief kwam van de vriend, niet van PRDV.

“Door de uitzending wordt het politieonderzoek gefrustreerd.”
Het is mogelijk dat zonder de uitzending de politie de zaak zou oplossen, maar moeilijk voor te stellen na bijna drie jaar.

“PRDV had veel meer moeten onderzoeken, want er blijven nog veel vraagtekens over”
Dat laatste klopt, maar het is niet onlogisch dat PRDV het verdere onderzoek aan justitie overlaat.

“Het filmen met de verborgen camera en het uitzenden van de beelden is illegaal”
Spong noemde het zelfs een misdrijf. Maar de meningen over het al dan niet illegaal zijn van de opnames zijn verdeeld. Jurofoon schrijft “Ook journalisten kunnen onder omstandigheden gebruik maken van verborgen camera’s, wanneer het recht op vrije nieuwsgaring dit rechtvaardigt.”, Wikipedia schrijft “Volgens de Nederlandse Raad voor de Journalistiek behoren journalisten te opereren met “open vizier”. Dat houdt in dat de verborgen-camera techniek slechts bij zeer bijzondere omstandigheden toegepast mag worden, bijvoorbeeld als het de enige manier is om een misstand aan de kaak te stellen.”, iets wat Spong vergat te vertellen. Het lijkt erop dat het om een afweging gaat tussen het belang (de privacy) van Joran en het maatschappelijk/journalistiek belang, een afweging die door de rechter gemaakt zal moeten worden.
Het is overigens zo dat de politie/justitie ook alleen in bijzondere gevallen een verborgen camera mag gebruiken, en hier vooraf toestemming voor nodig heeft. Echter, ze mogen wel beelden gebruiken die ze van een burger krijgen, ook al zijn deze illegaal gemaakt, mits zij verder niets met het maken van de beelden te maken heeft gehad.

“Patrick had niet naar PRDV maar naar justitie moeten gaan”.
Het scheen dat Patrick eerst aanklopte bij de politie, die niet geinteresseerd was, en hij toen PRDV probeerde, die wel interesse had.

“PRDV doet het voor het geld”
Ook dit is een voorbeeld van het zelf constructeren van feiten op basis van de eigen mening. Iedereen met een beetje psychologisch inzicht kan zien dat PRDV enorm mediageil is en er van geniet om zo in het middelpunt van de belangstelling te staan, maar dat geld van minder belang voor hem is. Daarnaast verdient hij ook niet veel aan de uitzending, het is vooral SBS6 die een klapper maakt.

“PRDV doet het om carriere te maken in Amerika”
Slechte timing van de uitzending dan, tussen Superbowl en Super-Tuesday. Daarnaast heeft PRDV in Nederland heel veel connecties, wat hem natuurlijk erg helpt bij zijn werk, terwijl hij die in Amerika niet heeft. En zijn Engels is ook niet geweldig… PRDV zal dus gewoon in Nederland televisie blijven maken.

“Joran was constant onder invloed van drugs, dus zijn bekentenissen zijn niets waard”
Volgens PRDV was hij niet altijd onder invloed van drugs. Maar zelfs als hij dat was is het moeilijk voor te stellen dat je met een paar stickies op dit soort dingen gaat vertellen.

“Joran heeft zijn bekentenis verzonnen”
Het is onwaarschijnlijk dat iemand die onschuldig is dat zou doen. Opscheppen kun je tenslotte ook op andere manieren doen. Wel is het waarschijnlijk dat (een boel) onderdelen van zijn verhaal niet klopten. Joran wilde mogelijk enerzijds wel zijn verhaal kwijt, maar anderzijds toch niet de hele waarheid vertellen.

Het is goed om zaken kritisch te onderzoeken, en naar aanleiding van deze zaak zou de politiek kunnen gaan onderzoeken of er duidelijkere regels moeten komen over wat wel en niet mag in de onderzoeksjournalistiek. Deze zaak laat echter ook zien dat een vooringenomen mening tot verzonnen feiten kan leiden, iets waar sommige columnisten over deze kwestie last van hebben. Geloof dus niet alles wat je leest!

Popularity: 11% [?]